Historia Galileusza stała się źródłem wielu uporczywych mitów – opowieści pozbawionych historycznego uzasadnienia, służących jedynie do sensacyjnego nagłośnienia sprawy i przedstawienia znacznie surowszego stanowiska Kościoła wobec Galileusza, niż było w rzeczywistości.
Mit 1: Kardynałowie bali się patrzeć przez teleskop Galileusza
W 1611 roku Galileusz przybył do Rzymu i ustawił swój nowy teleskop w ogrodach kardynała Barberiniego na Kwirynale. Tam udowodnił istnienie plam słonecznych, kraterów na Księżycu, satelitów wokół Jowisza i innych dotąd nieznanych cudów nieba.
Istnieje popularna legenda, według której pewien sceptyczny kardynał, gdy poproszono go o spojrzenie przez teleskop, odmówił, mówiąc: „Boję się tego, co mogę zobaczyć!”. Sugeruje to, że kardynał był gotów zignorować prawdę naukową, aby zachować religijną ortodoksję.
Nie ma dowodów na to, że ktokolwiek odmówił spojrzenia przez teleskop Galileusza, gdy nadarzała się taka okazja. Mit wydaje się opierać na dwóch cytatach: jednym filozofa Cesare Cremoniniego, a drugim samego Galileusza.
Reklama – czytaj dalej poniżej
Cremonini spojrzał przez wcześniejsze wersje teleskopu i stwierdził, że obraz jest niewyraźny — tak niewyraźny, że doświadczenie to pozostawiło go z bólem głowy. Jako jeden z niewielu mężczyzn w Europie, którzy faktycznie patrzyli przez teleskop w tamtym czasie, Cremonini był bombardowany pytaniami o twierdzenia Galileusza. Cremonini był zirytowany paplaniną o teleskopie i powiedział: „Nie chcę popierać twierdzeń, o których nie mam żadnej wiedzy, i rzeczy, których nie widziałem” — innymi słowy, chociaż patrzył przez teleskop, nie mógł ani potwierdzić, ani zaprzeczyć twierdzeniom Galileusza. „Obserwowanie przez te okulary przyprawia mnie o ból głowy” — kontynuował. „Dość! Nie chcę już nic o tym słyszeć”. Cremonini nie odmawiał spojrzenia przez teleskop Galileusza; wyrażał frustrację z powodu ilości zapytań, jakie otrzymywał w tej sprawie i był zmęczony mówieniem o tym.
Drugi trafny cytat pochodzi od samego Galileusza. Po tym, jak Galileusz ogłosił odkrycie księżyców wokół Jowisza, inny filozof – Giulio Libri z Pizy – próbował je zobaczyć na własne oczy. Jednakże, ponieważ Libri używał gorszego teleskopu, nie był w stanie ich zaobserwować. Kiedy Libri wkrótce potem zmarł, Galileusz sarkastycznie powiedział: „Nigdy nie pragnąłem zobaczyć [księżyców Jowisza] na Ziemi, być może zobaczy je w drodze do nieba”. To stwierdzenie jest niezwykle niesprawiedliwe wobec Libriego. Nie ma dowodów na to, że nie chciał zobaczyć księżyców Jowisza; próbował je zobaczyć, ale po prostu nie mógł, ponieważ jego teleskop nie był tak dobry jak Galileusza.
Nikt, o kim wiemy, nie odmówił spojrzenia przez teleskop, nawet jeśli kłócili się o to, co zobaczyli.
Mit 2: Galileusz był torturowany przez Inkwizycję
Od czasów Galileusza krążyły opowieści o tym, że astronom był torturowany, a nawet oślepiony przez Inkwizycję. Galileusz jednak nie był torturowany i z pewnością nie został oślepiony.
Reklama – czytaj dalej poniżej
Podczas procesu, 21 czerwca, Galileusz został przypomniany przez Inkwizytorów, że prawo zezwala im na stosowanie tortur w celu uzyskania zeznań. Nie było to jednak konieczne, ponieważ Galileusz dobrowolnie poddał się osądowi Kościoła i zgodził się na każdą nałożoną pokutę. Był to jedyny raz, kiedy w trakcie procesu wspomniano o torturach.
Jeśli chodzi o oślepienie Galileusza, to rzeczywiście oślepł on około 1637 roku, cztery lata po procesie i pięć lat przed śmiercią. Ślepota Galileusza na starość mogła przyczynić się do powstania legendy o tym, że został oślepiony przez Inkwizycję.
Galileuszowi nie wyrządzono żadnych szkód fizycznych ani w trakcie procesu, ani po jego zakończeniu.
Mit 3: Galileusz został potępiony jako heretyk
Większość ludzi zakłada, że Galileusz został potępiony jako heretyk za nauczanie, że Ziemia nie jest centrum Układu Słonecznego. To nieprawda. Kopernikanizm nie był uważany za herezję per se; był uważany za nieudowodnioną teorię naukową, której Kościół zabraniał nauczać jako faktu do czasu pojawienia się dalszych dowodów potwierdzających jej prawdziwość. Papież Urban VIII (panujący w latach 1623–1644) powiedział nawet Galileuszowi, że nie ma nic przeciwko nauczaniu kopernikanizmu przez tego ostatniego, o ile będzie on nauczany jako hipoteza, a nie rzeczywistość. To właśnie lekceważenie tego zarządzenia przez Galileusza – i publiczne obelgi rzucane pod adresem papieża w jego książce „ Dialog o dwóch najważniejszych systemach świata ” – wpędziły Galileusza w kłopoty.
Ostatecznie Inkwizycja nie potępiła Galileusza jako heretyka, lecz uznała go za „podejrzanego o herezję”, co było znacznie łagodniejszym wyrokiem niż heretyk. Podobnie jak Kopernik przed nim, Galileusz zmarł w jedności z Kościołem; papież wysłał nawet posła, aby udzielił mu specjalnego błogosławieństwa, gdy umierał. Galileusz został pochowany z pełnymi obrządkami kościelnymi w kościele Sante Croce we Florencji.
Mit 4: Galileusz powiedział: „A jednak się porusza!”
Jednym z najczęściej powtarzanych mitów na temat Galileusza jest ten, jakoby po tym, jak inkwizycja zmusiła go do odrzucenia kopernikanizmu, wymamrotał frazę Eppur si muove ! („A jednak się porusza!”), odnosząc się do ruchu Ziemi w systemie kopernikańskim.
Nie ma dowodów na to, że Galileusz kiedykolwiek to wypowiedział. Fraza ta nie pojawia się w żadnym dziele Galileusza, ani nie została potwierdzona przez nikogo, kto go znał, ani przez naocznych świadków jego procesu. Nie wspominają o niej również najwcześniejsze biografie napisane po śmierci Galileusza. Została poświadczona dopiero w 1757 roku w książce Giuseppe Barettiego zatytułowanej „ Biblioteka Włoska” . Baretti napisał:
W chwili, gdy go uwolniono, spojrzał w górę na niebo i w dół na ziemię, tupiąc nogą i w zamyśleniu rzekł: Eppur si muove , co znaczy: „ On wciąż się porusza” , mając na myśli Ziemię.
Nie jest jasne, skąd Baretti czerpał te informacje, ale książka jest pełna wielu innych nieprawdziwych informacji (jak to, że Galileusz był więziony przez sześć lat przez Inkwizycję, że był torturowany itd.). Wydrukowana 125 lat po procesie, trudno uznać tę informację za informację z pierwszej ręki. Prawdopodobnie była to literacka ozdoba ze strony Barettiego.
To samo zdanie odkryto również na portrecie Galileusza, który niektórzy przypisują XVII-wiecznemu hiszpańskiemu artyście Bartolomé Estebanowi Murillo, jednak dzieło to wzbudza spore kontrowersje. Wielu twierdzi, że pochodzi z XIX wieku.
Bez względu na pochodzenie tego zwrotu, nie ma dowodów na to, że wypowiedział go Galileusz.
Mit 5: Galileusz został uwięziony
Wspomniany wyżej obraz Murilla przedstawia Galileusza w wilgotnej celi więziennej, jako więźnia okrutnej Inkwizycji.
Galileusz nigdy nie został jednak uwięziony przez Inkwizycję. Podczas procesu przebywał w przestronnych apartamentach w Rzymie. Co prawda, początkowo skazano go na dożywocie, ale wyrok ten natychmiast zamieniono na areszt domowy z nakazem odmawiania psalmów pokutnych raz w tygodniu przez trzy lata.
Galileusz spędził resztę życia we Florencji w areszcie domowym, ale nie powinniśmy tego uważać za analogiczne do dzisiejszego aresztu domowego, gdzie przestępca musi dosłownie przebywać w domu, przywiązany do niego elektroniczną smyczą. Galileusz mieszkał w luksusowej willi we Florencji, więc z pewnością nie żył w ubóstwie. Co więcej, nie zakazano mu poruszania się po rodzinnym mieście, przebywania u przyjaciół ani prowadzenia normalnego życia. „Areszt domowy” zasadniczo oznaczał, że nie miał prawa opuszczać Florencji. Biorąc pod uwagę, że Galileusz był już w podeszłym wieku (miał 69 lat w chwili procesu), jak wiele podróży zagranicznych tak naprawdę zamierzał odbyć?
Wniosek
Konflikt między Galileuszem a Kościołem był niefortunny. Kościół był zawsze najwierniejszym mecenasem nauki w Europie; fakt, że wdał się w spór z jednym z najwybitniejszych europejskich naukowców, jest tragiczny. Nie musimy jednak wyolbrzymiać tej sprawy. Galileusz nie padł ofiarą autorytaryzmu kleru, ani jego teorii nie sprzeciwiał się ignorancki fundamentalizm religijny. Prawda w sprawie Galileusza jest znacznie mniej ekscytująca, niż nam wmawiano.
Phillip Campbell jest nauczycielem historii w Homeschool Connections i autorem wielu książek o historii katolicyzmu, w tym serii „Story of Civilization” wydawnictwa TAN Books. Phillip mieszka w południowym Michigan.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Moja Flotylla – wybierz swój pokład:
✨ W Kręgu Mojego Sacrum – Chwile zatrzymania, modlitwa i rozmowy z Archaniołami.
🎨 Oko na obraz – Interpretacje – Sztuka bez krawata: nostalgia, filozofia i niekonwencjonalne spojrzenie na płótno. link tutaj
⛵ Wierszyki sercem pisane – Mój „samotny biały żagiel”, czyli rymowana kraina dla dzieci i tych, którzy z bajek nigdy nie wyrośli. tutaj link
i oczywiście ten blog, zawierający popularnonaukowe posty i inne ciekawostki na którym się znajdujesz w tej chwili, tj. "Widzę, Czuję, Wiem i poszukuję" link tutaj
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz